Saturday, July 26, 2008 -   Miyaadan garwaaqsan in csaalamka oo dhan in uu dhagaha ka fureeystay waxa Ethiopia eey ku hayso somalia,waxaan jeclahay in aan xusuusiyo dhamaan inta Asmara ku xiran dhacdooyinki soo maray dunida inta Ethiopia eey soo gashay carada somalia.

1)      waxaa xaqiiq ah in dowladaha caalamka in eeyan marna tix gelin qaraarada UN ka ka soo baxay sida 1992 qaraarkii tirsigiisu ahaa 733 ee qeexayay in dalka somalia aanan la geeyn karin hub,waxa loo yaqaan cuna qabateeynta hubka ee dalka somalaia,waxaa qaraarkaas dhagta dhiiga u daray dalka Ethiopia kadib markii eey dalka somalia ku soo daabuleen hub aad u faro badan kaas oo eey ugu qeeybinaayeen dhiigcabyadii Muqdisho kala xirtay,17 sanno waxaa umada lagu xasuuqayay hubkii Ethiopia ka yimid taasina waxaa cadeeyay Maquuste hadana eey hubka siiyaan, sida oo kale qaraarkii 2006 ee tirsigiisu ahaa 1725 ee qeexayay in dalka somalia eeyan marna soo geli karin dalalka deriska la ah somalia sida Ethiopia Kenya Jabuuti iyo Yemen,waxaad moodaa in caalamka uu dhagaha uu ka fureeystay kuna xadgudbay sharciyadii lagu heshiiyay 1945 dhismihii Un ka,weli cid canbaareeysay lama hayo Ethiopa iyo USA oo runtii xiligaan ah xulufada ugu xadgudbibta badan sharuucda caalamiga.

2)      Ururada caalamka ka dhisan sida midka eey somalia ka midka tahay  ee jaamacada carabta midka islaamka iyo midka afrikaanka waxaa eey marar faro badan sheegeen in Ethiopia eey ka baxdo somalia waxad moodaa in ayagana aanan waxba laga soo qaaday qaraaradooda ku aadanaa ka bixitaanka Ethiopia somalia.waxaana arinkaa hortaagan waa USA oo aanan marna raali ka aheeyn in codka dadkale la maqlo mideeda maahine.

3)      Hayadaha aduunka ee u dagaalama xuquuqul insaanka sida: Human Rights Watch iyo Amnesty International qoraaladii eey ka qoreen xasuuqa Ethiopia ka geeysatay dalka somalia cidna dheg weey u dhigi weeyday.xaqiiqdii sow ma moodid in aduunka dowladaha ku dhaqan in eeyan u soo jeedin waxa xiligan ka socdo somalia,waxaa quman in aan kala garano cida cadow noo ah iyo cida saaxiibka noo ah,xiligan dalka somalia iyo dadkiisa somali cid u damqeeysa ma jiro,marka xagee buu xalka ku jiraa ma in la qaataa hadafka dagaalka oo kaliya mise waa in lagu dayaa sida sheekh shariif aaminsan yahay ee ah dagaalka caqliga iyo nabada u saaxiibka ah ama gumeeysi diidka caqliga u saaxiibka ah. Ee dalka iyo dadka lagu badbaadinaayo.

4)      Munaafaqiinta ku dhex jira MMI waxaa quman in leeyska qabto,waayo dalka Yeman waa lagu heshiiyay Dr.Cumar Iiman ayaa saxiixay heshiiska darafka Asmara halka Sheekh Shariif uu u saxiixay darafka Jabuuti hadaba maxaa lagu qiimeeyn karaa hadalkii ka soo baxay sheekh Xassan Manhdi iyada oo la ogyahay in Proff  Ibraahim Xassan Cadow oo ahaa gudoomiyhii wadad hadalka uu BBC da laanta afsomaliga ku cadeeyay 25-07-2008 waxii ka dhacay Yemen iyo in lagu heshiiyay.Akhristow sow ma aragtid in koox aad u yar u tarjumeen si aan sax aheeyn waxii ka soo baxay Yemen sheekh Xassan Daahirne ku dhiiro geliyeen in uu ururka ka ga´o abuurana cidii bedeli laheeyd labada shariif iyo hogan cusub..

Gabo-Gabo iyo Waano

Waxaan leeyahay Sheekh Daahir iyo koocdiisa kala garta cida somalia saaxiibka la ah iyo cida cadowga u ah,caalmka aan maanta ku nool nahay dhamaantiis waa u cadow somalia  waxa naglagu diidayaa waa qaadashada towxiidka oo kaliya,haddii maanta 2 malyan oo somalia lagu xasuuqo somalia cida eey dhibeeyso waa uun somalia caalamka kama danqanayo gumaadka dalka somalia iyo dadkiisa eey ku hayaaso Ethiopia oo eey dabada ka riixeeyso USA.

Waxaa quman in caqliga uu shaqeeyo inta qodob ee aan ku soo qoray halkaan waa xaqiiq jirta waxeeyna ka socon waayeen caalamka,sow xiligaan lama dhihi karo waxaa la soo gaaray xiligii la abuuri lahaa gumeeysi diidka caqliga u saaxiibk ah si umada looga badbaadiyo dhibka uu caalamka ku hayo,waxaan dhihi lahaa Sheekh Daahir ha noqon ruux horistaaga gumeeysi diidka caqliga u saaxiibka ah.Ina Caydiid iyo Zakariye taariikhdooda umada somalia weey ka dharagsan tahay haddii aad mooday in eey wadi karaan umada somalia goor hore ayeey wadi lahaayeen,waxaana eey Maquuste kaga soo carareen waa xika eey filaayeen aanan la siin.Ninki Aabihii yiri waa argagixso,dalka somalia yiri waxaa lagu darayaa Ethiopia hal Passapor ayaa naga dhaxeeynaya,Villa Somalia dejiyay Maquuste iyo Ethiopia maxuu kuu sheegayaa Skeekh Daahir Ina caydiid mide adeer ayaad u tahay ??,aduunka ayuu ka lahaa waxaan ka baqayaa Skeekh Daarir oo ah madaxa aqlqaacida in uu xamar igu dilo,waxaan filaya in laga waantoobo marmarsiyadii Ethiopia lagu soo geliyay somalia ee ahaa Addis-ababa ayaan qabsaneeynaa  ee indha Cade eey lahaayeen in eeyan soo noqon balse si caliga u saaxiibka ah looga saaro Ethiopia dalka somalia.Alo sahal umuuraha.

Dr.Ali.A.Hirabe                      Hirabe_a@hotmail.com