OPINION / FIKRAD

December 26, 2009 (QOL) Dadka Soomaaliyeed waxa ay lahaayeen tusaalooyin xikmadi ay kujirto qaasatan marka ay doonayaan in ay wax cabiraan iyadoo dadka soomaaliyeed waxyaabaha ay hodanka ku yihiin sida xoolaha nool iyo qeyraadka kale dabiiciga ah ay wax ku cabiraan, Maandeeq waa magaca hal waxaana loola jeedaa Gobanimada iyo wanaaga ay leedahay.

  Umada Soomaaliyeed waxay ahaayeen kuwo aad isugu damqada aadna isu jecel siweyna uga soo horjeeda in la gumeysto , Taana waxa ay suura gelisay in ay isaga baxaan gudaha soomaaliya dhamaan gumeystayaashii markii ay arkeen in ay dadka soomaaliyeed ay yihiin kuwo aad isugu xiran oo aanay jirin duleelo laga soo gali karo , Tusaale hadii aan usoo qaadano 1diijuly1960kii waxay gumeystihii talyaaniga ay ka heleen xoriyad buuxda waxayna ahayd 12kii caweysnimo markii calankeena buluuga ah ee xidigta shanta gees ay dhaxda kaga taalo la taagay isla maalintaasna waxaa wada midoobay goboladii koofureed iyo kuwii waqooyiga oo iyagu 26kii june 1960kii xorinimada helay.                 

Munaasabadaasi qiimaha badneyd ayaa waxaa laga tiriyey suugaan badan oo ay kamidtahay iyadoo xorinimada laga hadlayay laguna halqabsanayay Maandeeq ( WAX DHAMAA MUGDI IYO MADOOW KU JIRNAYE MAANTEE CURATEE AAN MAALNO HASHII MAANDEEQ)

Soomaalidu waxa ay ahaayeen kuwo la dagaalama cadowkasta oo isku daya inuu kusoo gardarooda ciida soomaaliya taana waxa ay suura galisay in umada soomaaliyeed ay yeelato dowlad aduunku aqoonsanyahay . Laakiin 1990kii markii ay meesha ka baxday dowladii dhexe ee allaha u naxariistee Maxamed Siyaad Barre ayaa waxaa wadanka soomaaliya ku dhacay nasiib daro aan daahsooneyn waxaana ka mid ahaa calankii buluuga ah ee xidigta shanta geesood dhaxda kulahaa ayaa waxaa mid kamid ah geesaha waxay ku dhawaaqday sanadii 1991dii in soomaaliya inteeda kale ay ka go,day,sidoo kale israacii iyo qaranimadii dhiiga badani uu ku hoobtay oo meesha ka baxay. Shacabka soomaaliyeed oo noqday kuwo ay ku yartahay damiirkii iyo damqashadii wadaninimo.

 Sanadba sanadka ka dambeeya waxaad arkeysaa in uu kasii darayo dhibaatadana waa ay kasii dareysay maalinba maalinta ka dambeysa, waxayna gaarsiisay in muddo 20 sano ah dadka soomaaliyeed ay ku dhameystaan barakac aan dhamaad lahayn iyagoo aan garaneynin meesha ay ka qaxayaan iyo halka ay u qaxayaan .mana ahan mid ku cusub dhagaha dadka dhibaatada ilaa iyo hada heysata dadka kunool gudaha dalka soomaaliya .

Sanadkaan waxyaaba mucjisada leh oo aysan dadka soomaaliyeed dhaqan iyo diinba ulaheyn ee ka dhacay gudaha soomaaliya waxaa ka mid ahaa qof isku qarxinaya meel ay ku badanyihiin dad soomaaliyeed iyadoo qaraxii ugu horeeyay ee qof isku qarxiya ka dhacay 18 june 2009ka magaalada baladweyne ee gobolka hiiraan iyadoo dadbadani ay kugeeriyoodeen waxaana ka mid ahaa cumar xaashi aadan . kii ugu dambeeyay ee murugada badnaa waxaa uu ka dhacay hoteelka shaamoow ee magaalada muqdisho 3da Desember ee sanadkaan iyadoo ay halkaasi ka socotay xaflad arday ka qalanjabineysay koliyada caafimaadka oo ay muddo 7 sano ah oo xaalad adag lagu jiray wax ku baranayay iyagoo guryahoodii kaga soo baxay farxad kuna haminayay in ay wixii ay soo barteen uga faa idey doonaan umada wixii ay soo barteen laakiin damiir laawe yaal naxariista ka tagtay ayaa galaaftay dad badani oo isugu jiray masuuliyiin ka tirsan dowlada kmg dhaqaatiir suxufiyiin arday iyo qaar kale .
 

 Mana aysan jirin cid sheegatay in ay ka damneeysay qaraxii mucjisada lahaa ee ka dhacay hoteelka shaamoow , laakiin dad badani waxa ay isweydiinayaan kooxihii ku faani jiray qaraxyada qaar in ay iayagu ka dambeeyeen ma waxa ay ka baqeen maadaama arday iyo dad badani oo bulshada wax uhayay ku dhinteen , qaraxaasi hadii ay sheegtaan in shacabku ay ku kacaan oo laga soo horjeesto.

Maalintii qaraxaas foosha xun uu dhacaya, waxaa dhacay banan baxyo kala duwan, tusaale ahaan maalinnimadii uu qaraxa murugada badan dadka ku abuuray ka dhacayay hoteelka shaamoow ayaa waxaa qeyb ka mid ah caasimada soomaaliya ka dhacay banaanbax looga soo horjeedo xil ka qaadistii general Cabdi qeybdiid oo ay soo qaban qaabiyeen qaar kamid ah taageeradiisa. Waxaa xusid mudan in meelo badan ay ka dhaceen banaanbaxyo oo ay dadka soomaaliyeed uga soo horjeedaan qaraxii uurkutaalada lahaa ee ka dhacay hoteelka shaamoow ee magaalada muqdisho.

Inta badan dadka soomaaliyeed waxay bahdileen qaranimadii ,iyo sharaftii soomaalinimo, waxay ka jecleysteen qabiil iyo nin jecleysi , waxaa si aad ah loogu tuntay xuquuqdii uu iyo sharaftii uu lahaa qofka biniaadamka ah , waxaa xag alle ka galnay danbi aad utiro badan.

Dadka soomaaliyeed oo ay ugu horeeyaan aqoonyahanadii, waxgaradkii, culumaau diinkii, iyo dadkii kale ee rayidka ahaa ayaa noqday mid dhinta ,  mid darxuma ay ku heysato qurbaha , mid ku dhibaateysan gudaha dalka , iyo mid isagoo tahriibaya bada ku dhinta ama saxaraha bahalo ku cunaan.
         
 

Shacabkii dhulkeygee dhibaatada ku raagtoow wixii dhayma aragtaan, dhuuxii bulshada in la dilo , dhaqaatiir dhaqan aanan gayinoo cidii dhimirleh taabtiyo iyo in uu yahay dhag xumadeen ,iyo dhabarjabkeenii iyo xaajo dhiila leh diina loo dhaween karin dhab alle marqaatiga maka dhowrsaneysaan.

Dowladeena dhalatiyo ma dhurwaa ari la raacshoo dhamaan laga sugaayaa, dhawdhaw iyo wada sheekh mawada dhagar qarsoon iyo dhibaynan kareynbaa.

Calankaan dharaartii gumeysigu dhaqaajiyay dhidibada u taagnee dheehiisu midabkuna samadoo dharqabinoo dhalaaleysa uu yahay , dhankastaba ka eegoo maxaa dhaqan xuma iyo dhib diineed u leeyahay .

Ee gacalkeey dhab ahoow intaad dhabarka xirataan qoloqolana dhaaftaan kurtiin dhagaxa tuuroo ka dhiidhiya xumaha jira dhibka hana daayee, Isku duubma soomaalaay ee dantaada garo.

Guntii iyo gabagabadii waxaa muhiim ah in qof walba oo soomaali ah uu iska baaro damiir wadaninimo, isla markaana uuka shaqeeyo sidii aan usoo ceshan lahayn sumcadii iyo sharaftii qaranka soomaaliyeed uu lahaa , oo aan meesha ka saarno qabyaalada iyo nin jecleeysiga si aan uga baxno dhibta aan ku jirno.         

Sanadkaan soo socdana aan ilaah ka barino dalkoo nabad ah iyo dadkoo sharafleh.