FIKRAD / OPINION

August 06, 2010 - QOL - Puntland 12 sanno ka dib maxeey dhashay ?? hadafkooda waa maxaay ?? xagee laga xukumaa ?? Waxaan jeclahay in aan si aada ugu faaloodo suáalahaa kor ku xusan oo runtii mudan in ruux walba oo Somali ah eey mudan tahay in uu wax ka ogaado ama jawaab u helo xaqiiqda ka jirta 12 sanno ka dib Puntland iyo xaalada dhaqan dhaqaale iyo mid siyaasad iyo mida bulshada heerka eey joogto maanta,

C/aahi Yusuf iyo koox aad u xag-jir ah ayaa abuuray Puntland ujeedada loo abuuray waxaa ugu waa weeynaa in masiirka dalkii jamhuuriyada Somalia ee burburay  (raqdii maandeeq ) in eey ku gorgortamaan cida madaxada ka noqoneeysa cadka ugu weeyna eey ku lahaadaan haddiiba eey soo noqoto qaranimadii Somalia,waxaa akhristow xaqiiqdeeda kaaga filan adiga oo dhageeysta C/aahi Yusuf qudbadiisii ugu xiisada badneeyd ee uu ka jeediyay Garowe,xiligaasi shacabka reer Puntland waxeey u arkaayeen dhismaha Puntland mid dib u soo celineeysa kala danbeeyna iyo midnimada burbuka qaranka Somalia iyada oo eey somalida u arkeeysay in Somaliland oo gooni isku taaga eey adkaaneeyso marbad dhulka leeysku hayaa uu ka mid yahay Sol,Sanaag iyo Ceeyn,saadaasha siyaasada Puntland waxeey ka shifmatay markii C/ahi Yusuf damaciisa awooda kaligii talinimada ah uu xooga ku qabsaday Puntland iyada oo eey xoog u yihiin Ethiopia  xiligii Jaamac Cali Jaamac,somalida waxeey dhahdaa Salka meel ma dhigo balo nimay soo kac leedahaye ugu danbeeyntii waxuu C/aahi fuliyay qorshahii fogaa ee Ethiopia waxuuna geeystay gumaad aad u foolxun,waxaa uu dalka kaga tagay Ethiopianka oo weli caasimada ku sugan waxuuna xiligaan qoxooti ku yahay Yemen,intii uu xilka qaranimada somalia sheeganayay waxuu Villa Somalia oo aheeyd madaxtooyada keensaday mashiinka lagu daabaco lacagta shilin somaliga sida oo kale  Cade Musse xirsi waxuu Puntland ku lahaa mashiinka lacagta lagu sameeyo,shirkii Jabuuti oo ahaa shir loo arkayay in lagaga saari karo dalka Ethiopiankii ku soo duulay ayeey reer Puntland u arkeen mid qabiil kaliya uu wado balse xiligii danbe waxeey caalamka u sheegeen in haddii eeyan cadka ugu weeyn la siin in eey qaadici doonaan shirka iyada oo la ogyahay inta uu la egyahay qiimaha wadanimada reer Puntland ayaa hadana laga siiyay shirii Jabuuti cad eeyan u qalmin oo ahaa r/wasaare.

Puntland waxaa eey si dadban u qiyaameeysay beelihii degenaa dhulkaa ee hartiga ahaa sida dhulbahante iyo warsangeli balse waxeey muujiyeen in cid aanan reer maxuud aheeyn eeyan xaq ku laheeyn in eey xukunto Puntland,dib u fiiri Maxed cadbi xaashi iyo sida xirfadeeysan eey dalka kaga tarxiileen,waa dhab in Puntland eey ka gudubtay harti una gudubtay xiligaan waxaa lagu qeexi karaa in eey tahay Majeerteenland.

Waxaa uu C/aahi Yusuf xasuuqay beelo faro badan dhalin yaradii ubaxa ahaa ee beelweeynta Harti,Muqdisho,Bay,Manaas iyo Idamaale waxaa lagu xasuuqay dhalinyaro Harti u badnaa oo laga keenay dhulka Puntland riyadii Maquute oo aheeyd riyo foolxun waxaa eey sabbabtay in weli aanan leeysweeydiin inta dhalinyaro ee uu ku xasuuqay Maquuste maxeey u dhinteen ?? mise xaq ayeey aheeyd in eey u dhintaan xukun aanan la hubin sida oo kale Baciidyahan ayaa ah beesha C/aahi Yusuf uu sida fooshaxun u adeegsaday intii uu xilka madaxweeyna nimada sheeganay ugu danbeeytiina waxaa eey reer Puntland si foolxun u dal-daleen Warsame Cabdi shirwac Seefta Banaanka oo ahaa shaqsi aad ugu ololeeyay dhalinyarada beesha Biciidyahayn maskaxda ugu xaday si eey u garab istaagaan Maquuste,Alow sahal umuuraha

Ugu danbeeyn waxaa xilka qabtay nin kasii guracan Maquuste aadna ugu fog somalinimada kuna caan baxay kala fogeeynta shacabka Somalia guud aahaan gaar ahaan reer Puntland, meelwalba uu tagaa waxuu ka leeyahay Muqdisho uma noqoneeyno halka uu ilowsan yahay in r/wasaaraha iyo xildhibaano faro badan in eey joogaan Muqdisho kana mid yihiin dowlada federaalka,dhawaan maamulka Puntland markii eey isku dhaceen Hogaamiyaha Maleeshiyada Galgala Shiikh Atom oo ah nin u dagaalamaya xuquuqda inta ku dulman ee Puntland waxaa uu Faroole ku shaabadeeyay in uu sheekhaa ka mid yahay Al-shabaab halka sheekh iyo al-shabaaba eey cadeeyeen in uusan ka mid aheeyn ururuka,calaacalka iyo Tigree u yeerashada Faroole waa mid caalamka ka og yahay,Puntland xiligaan waxaa si xor ah ku nool in ka badan 50.000  oo Ethiopia ka yimid halka Somalida lagu heeb-soocayo dhulkii eey u dhasheen,sow ma oga in koonfurta Somalia eey degen yihiin shacab reer Puntland ah,waxaan farayaa inta caqliga u saaxiibka ah in eeyan ku dayan ficilka guracan ee uu ku dhaqaaqay Faroole.waxaa la dhihi karaa Puntland waxaa eey dhashay in eey caruurta Tigreega si xornimo ah ugu noolaadaan Garow iyo Bossao halka caruurta somali laga tarxiilayo dhulkii awooyaashood dhaxalka u helay.