FIKRAD /OPINION

August 26, 2010 - QOL - Degmada Madiina waa degmada kaliya ee u dhabar adeegatay difaaca nafta hantida iyo sharafka  shacabka ku dhaqan iyo shacabkii ku soo haajiray ilaa 1999, in lagu dhawaaqo dowlad goboleed waa mid sahal ah balse suáasha mudan in leeysweeydiiyaa waxaa eey tahay xageey ka talineeysaa dowlad goboleedkaa  mise mudan tahay xiligaan in dowlad goboleed riyo ah leeysaga dhawaaqo iyda oo la og yahay in midnimo Soomaali oo kaliya looga bixi karo dhibka al xasuuq eey ku wadaan dalka, dadka iyo diinta,dowlad goboleed waxaa ka horeeysa dib u xoreeynta dhulka al xasuuq uu xooga ku haysto in laga nadiifiyo, Qooys iyo hal Qabiil kama nadiifin karaan mana ka xoreeyn karaan al xasuuq gobolada eey haystaan, sow ma qumana in eey midoobaan reer koonfureedka xooga lagu hasyto si eey isaga xoreeyaan al xasuuq  badbaadiyaan dalka,dadka iyo diinta umada Soomaaliyeed.

Degamada Madiina maamulka ka talya waxaan ku amaanayaa sida geesinimada leh oo  eey u hor istaagan yihiin kuwa diiday calankii somalia hadafkoodana uu yahay  in dalka eey ku soo hogaamiyaan cadow cusub oo aan dalka,dadka iyo diinta u naxeeyn sida Ethiopia

Waxaan walaalaha ku mashquulsan dowlad goboleed kula talinayaa in eey dib u fiiriyaan dalka,dadka iyo diinta iyo qiimaha nafta iyo dhiiga qofka reer koonfureedka ah meesha uu maraayo,koleey dhiiga iyo nafta umada ku dhaqan koonfurta Somalia aad iyo aad ayuu ugu jaban yahay marka aad u fiiriso dhiiga iyo nafta shacabka ku dhaqan waqooyiga somalia ,maamul hal qabiil yeeshaa guul iyo horumar gaarimaayo asagaana dib isku cuna,adiga oo heli kara qabiilo somali oo dhibka kula wadaaga dareesan in naftii hantidii iyo sharfkii umada meel xun eey mareeyso al xasuuqna uu yahay cadowga koowaad ee umada somalia maxaa diiday in aan baadigoobno midnimada iyo badbaadinta dib u xoreeynta dalka,dadka iyo diinta shacabka dhibka ku jiro si mideeysan ????

Waxaan talo ku soo jeedin lahaa dhamaan shacuubta ku dhaqan koonfurta Somalia in eey heryada cadowga foosha xun ee al xasuuq iska qaadaan, kuwa ku mashquulsan dhismaha maamul goboleedka Waax iyo Waadi,Hiraan-stat iyo Galmudug wallaalayaal  in aad u howlgashaan xoreeynta iyo badbaadada dadkii aad ka dhalateen ee xiligaan ku hoosnool duliga iyo gumeeysiga al xasuuq,degmada Madiina maamulka ka jira xoojiya ku xira calamka waayo degmada waxaa eey leedahay deked iyo ariport waxaa mudan in leeysku xiro maamula degmada Madiina iyo inta jecel soo celinta sharafka umada iyo ka hortaga gumaadka  al xasuuq,maanta haddii degmada Madiina la qabsado Ogow in rajada dib u xoreeynta eey adkaaneeyso,waxaan ku soo gaba gabeeynayaa kuwa u dhuun daloola siyaasada jecelna soo celinta Qarankii burburay waxaa xiligaan hadafka yahay in la helo meel laga soo jabhadeeyo oo saldhig ah si al xasuuq loo diido hadafkooda ah waxaan tageeyanaa Alaska muslimka dhul ma kala laha.caruurta maskaxda laga dhaqay ee jiilka qaranka somali waa in laga badbaadiyaa kuwa maskaxda ka dhaqayo ee al xasuuq tusayana rajada mugdiga.

Hala gaaro waqtigii dadka loo sameeyn lahaa maamul cadaalad ah oo ka yimaada shacabka,dib u fiiri gobolak Hiiraan  sow riyo maalmeed maaha sida oo kale Galmudug iwm hal qabiil ama hal gobol ma noqon karo dowlad goboleed sharciga dowlada federlaalka ah waxuu qorayaa in laba gobol iyo waxii ka badan eey sameeysan karaan dowlad goboleed iwm weli lama hayo cid buuxisa sharciga qoran, dowlad goboleed waxaa ka horeeya dib u xoreeyn.alow sahar umuuraha.Somaliland iyo Puntland waxaa quman in eey u midoobaan al xasuuq haddii kale midba maalintiisa ayeey cunayaan.

Al xasuuq waxaa looga hortiga karaa midnimada umada oo kaliya hal Qabiil ama hal Qooys kama hortagi karo al xasuuq.

 

Dr.Ali.A.Hirabe                       Hirabe_a@hotmail.com